Riskli yapı tespiti, bir binanın 6306 sayılı Kanun ve ilgili teknik esaslar kapsamında değerlendirilmesidir. Sıradan bir bina inceleme raporu ile bu kanuni süreci başlatan riskli yapı tespiti aynı işlem değildir. Tespitin ardından bildirim, itiraz, tahliye ve yapının geleceğine ilişkin ayrı aşamalar bulunur.
Riskli yapı tespitini kim yaptırabilir?
Maliklerden biri veya kanuni temsilcisi, yetkili ve lisanslı kuruluş üzerinden başvuru yapabilir. Arsa paylı tapu ve başkasına ait yapı gibi özel durumlarda başvuru yetkisi ayrıca incelenir. Kuruluşun güncel lisansı ve raporun hangi mevzuat kapsamında düzenleneceği baştan netleştirilmelidir.
Teknik rapor ilgili idare tarafından incelenir; eksik veya yanlış hususlar için düzeltme istenebilir. Tespitin hukuki sonuçları, raporun hazırlanması kadar idari inceleme ve bildirim aşamalarıyla da ilgilidir.
Bildirim ve itiraz süresi nasıl takip edilir?
Güncel uygulamada tespit bilgileri yapıya asılan tutanak, e-Devlet bildirimi ve muhtarlık ilanıyla duyurulur. Muhtarlıkta on beş günlük ilanın son günü tebliğ tarihi sayılır. Malik veya kanuni temsilcisi, bu tarihten itibaren on beş gün içinde ilgili Müdürlüğe ya da yetki devri yapılmış idareye itiraz edebilir. Ayrıntılar Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’nın riskli yapı açıklamalarında yer alır.
Yalnız posta gelmesini beklemek uygun değildir. İlan başlangıcı ve bitişi, tutanak, e-Devlet bildirimi ve idareden alınan evrak birlikte saklanmalıdır. Teknik itirazın dayanakları raporun hangi tespitinin neden hatalı olduğunu açıklamalıdır; genel bir itiraz cümlesi teknik incelemenin yerini tutmaz.
Tahliye, yıkım ve güçlendirme
Başkanlığın açıklamasına göre tahliye ve yıkım için doksan günden fazla olmamak üzere süre verilir. Bu, her dosyada otomatik olarak doksan gün bulunduğu anlamına gelmez; somut bildirimdeki süre kontrol edilmelidir.
Güçlendirme düşünülüyorsa teknik uygunluk, gerekli malik kararı, proje ve ruhsat işlemleri verilen süre içinde değerlendirilmelidir. Güçlendirmenin sadece sözlü olarak kararlaştırılması tahliye ve yıkım sürecini kendiliğinden durdurmaz.
İtiraz ile idari dava aynı yol mu?
Teknik heyete itiraz, idari işleme karşı mahkemeye başvuru ve yeni inşaat sözleşmesindeki özel hukuk uyuşmazlığı ayrı süreçlerdir. Birine başvurulması diğerlerinin tüm sürelerini otomatik olarak durdurduğu varsayılmamalıdır. Tebligat, işlemin türü ve talep birlikte değerlendirilmelidir.
Binanın riskli bulunması, bir yükleniciyle önerilen sözleşmenin de uygun olduğu anlamına gelmez. Paylaşım, ödeme, teminat ve teslim koşulları ayrıca incelenmelidir. Bu aşamada arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi kontrol listesi kullanılabilir.
İlk görüşmeye hazırlanacak dosya
- Tapu ve malik bilgileri, varsa temsil belgeleri.
- Riskli yapı raporu ve rapora esas teknik ekler.
- Muhtarlık ilanı, asılan tutanak ve elektronik bildirimler.
- İtiraz dilekçesi ve idarenin verdiği cevaplar.
- Varsa tahliye yazısı, güçlendirme projesi veya yüklenici teklifi.
İşleminizin hangi aşamada olduğunu tarihlerle gösteren kısa bir çizelge hazırlamak süre incelemesini kolaylaştırır. Genel çerçeve için imar ve kentsel dönüşüm rehberine, güncel 6306 sayılı Kanun ve uygulama yönetmeliği için Mevzuat Bilgi Sistemi’ne başvurabilirsiniz.